2- Çocukların Güvenliklerini ve Sağlıklarını Gözeten Düzenlemelerin Yapılması

İlkenin Arka Planı, Amacı ve Kapsamı

İnsan odaklı bir sektör olan turizm sektöründe güvenlik ve sağlık, müşteri memnuniyetinin sağlanması ve dolayısıyla işletmenin ve ülkenin turizm potansiyelinin arttırılması için önde gelen faktörlerdir. Destinasyon imajı ve seçiminde başta cinsel istismar olmak üzere çocuğa karşı şiddet vakalarının önemli bir etken olduğu görülmektedir.

Turizm işletmelerinde çocukların güvenlikleri ve sağlıklarına ilişkin konular genellikle yetişkinlerle aynı kapsamda değerlendirilmektedir[1]. Her ne kadar hem yetişkinler hem de çocuklar benzer risklerle karşılaşma riskini taşıyor olsalar da çocuklara özgü güvenlik ve sağlık yaklaşımlarının farklı şekilde ele alınması gerekmektedir. Bu yaklaşımın sağlanabilmesi için turizm işletmelerinin sorumluluk alanları ve süreçlerini belirlemek gerekmektedir. Turizm işletmelerinin çocukların güvenlik ve sağlıkları ile ilgili sorumlulukları, çocuk ziyaretçilerin işletmelerine gelmesi ile başlamakta; işletmeden ayrıldıklarında sona ermektedir. Ancak çocuklarda hastalık belirtileri işletme sınırlarından ayrıldıktan sonra da ortaya çıkabilir; bu yüzden işletmelerin sorumlulukları çocuklar işletmeden ayrıldıktan sonra da devam etmektedir.

Bu süreçte, turizm sektöründe genellikle ilk ve son olarak ulaştırma (Taksi, otobüs, toplu taşıma, servis) ve güvenlik personeli ile karşılaşılmakta; tesislere gelindiğinde resepsiyonda çocukların giriş ve çıkışları yapılmakta, kat hizmetleri çocukların bulundukları odaların bakımını sağlamakta, yiyecek içecek bölümü personeli çocuklara sürekli olarak yiyecek tedarik etmekte, çocuk kulübü ve animasyon personeli çocukların katılım sağladığı aktivitelerde sorumluluk almakta, ilk yardım ekibi/sağlık personeli ise çocukları gözlemleyerek onları çeşitli risklerden korumakta ve riskler gerçekleştiğinde müdahalede bulunmaktadır. Dolayısıyla, sektörde görev alan her personelin çocukların güvenliğini ve sağlığını sağlamak konusunda sorumluluğu bulunmaktadır.

Çocukların sektördeki güvenliklerini ve sağlıklarını gözeten düzenlemeler birkaç başlık altında değerlendirilebilir:

  • Öncelikle, işletme personeline, işletme dışında, yakın ve uzak çevrede veya bölgede gerçekleştirilen, şiddete, sömürüye ve istismara yönelik sıfır tolerans politikasının işletmenin tüm ticari faaliyetlerinde geçerli olduğunun açıklanması gerekmektedir[2].
  • Turizm işletmelerinin çocukların istismarı, sömürüsü, çocuk kaçakçılığı ve ticareti veya çocuklara zarar verilmesi amacıyla kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınması ve personelin bu konuda eğitilmesine öncelik verilmelidir.
  • İşletme tesislerinin, özellikle de çocukların yoğun olarak vakit geçirdiği alanların (Örneğin çocuk havuzları, çocuk kulübü vb.) çalışma saatleri içinde veya dışında çocuklar için sağlık ve güvenlik tehdidi oluşturmaması için gerekli düzenlemelerin yapılması gerekmektedir[3]. Tüm tesisin “Çocuk Dostu Turizm” kriterleri çerçevesinde çocuk sağlığı için risk teşkil eden güvenlik ihlallerin değerlendirilerek, çocukların güvenlik ve sağlığının korunması gerekmektedir. Bu kapsamda, çocuklarla temas sağlanan ortamların sürekli gözlenmesi, acil müdahale ekibinin veya ilgili personelin acil durumlar için hazır bulundurulması sağlanmalıdır.
  • Çocuk sağlığı alanındaki küresel gelişmelerin yakından takip edilmesi; afet ve acil durumlar, olası salgın hastalıklar ve Covid-19 salgınında görüldüğü üzere hem çocuk sağlığını hem de turizm sektörünü olumsuz etkileyen süreçlerin yönetiminin önlemler alınarak sağlanması gerekmektedir.




 

İlke No

Eylem

Gösterge No

Göstergeler

İlgili Personel

2.1

Şiddete Karşı Sıfır Tolerans Politikasının Uygulanması

2.1.1

İşletme dışında, yakın ve uzak çevrede veya bölgede gerçekleştirilen, şiddete, sömürüye ve istismara yönelik sıfır tolerans politikasının tüm ticari faaliyetlerde geçerli olduğu bilgisi personele aktarılmış mı?

İşletme Yönetimi


İnsan Kaynakları

2.1.2

Daha önce çocuk istismarı, sömürü veya şiddet kayıtları olan kişilerin işe alınmasını ve istihdamını önlemek için güvenlik konularına dahil olan tüm personele tarama yapılıyor mu?[4]

2.1.3

Başka firmalardan personel temininin söz konusu olduğu durumlarda da (Özel güvenlik personeli başta olmak üzere) işletme tarafından güvenlik taraması gerçekleştiriliyor mu?

2.1.4

Stajyerler de dahil olmak üzere işletme personeline çocuğa karşı şiddet, çocuk sağlığı ve güvenliği alanlarında eğitim veriliyor mu?

2.2

İşletmenin Çocukların İstismarı, Sömürüsü, Çocuk Kaçakçılığı ve Ticareti veya Çocuklara Zarar Verilmesi Amacıyla Kullanılmaması

2.2.1

İşletmeye giriş yapacak olan çocukların istisnasız bir şekilde 1174 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu[5] uyarınca kimlikleri alınıyor mu?

Tüm Personel

2.2.2

Şüpheli durumlara ilişkin izlenecek protokoller belirlenmiş mi?

2.2.3

Şüpheli durumlara ilişkin personelin görev ve sorumlulukları belirlenmiş mi?

2.2.4

Şüpheli durumlarda yetkili merciler bilgilendiriliyor mu?

2.2.5

İşletme içerisinde çocukların karşılaştığı güvenlik ve sağlık sorunlarına ilişkin veri tutuluyor mu?

2.2.6

Son bir sene içerisinde çocukların güvenliklerine ilişkin kolluk kuvvetlerinin dahil olduğu kaç vaka gerçekleşmiştir?

2.2.7

Son bir sene içerisinde çocukların sağlık kuruluşlarına sevkini gerektirecek kaç vaka gerçekleşmiştir?

2.2.8

İşletme içerisinde gerçekleşen olaylarda personelin olumlu ve olumsuz müdahaleleri hakkında geri bildirim veriliyor mu?

2.3

Tesislerde Özellikle Çocukların Vakit Geçirdiği Alanlarda Sağlık ve Güvenlik Düzenlemelerinin Yapılması

2.3.1

Tesisin çocuklar için sağladığı fiziki şartlar ulusal mevzuata uygun mu?

Tüm Personel

2.3.2

İşletme tesislerinin, özellikle de çocukların yoğun olarak vakit geçirdiği alanların (Örneğin çocuk havuzları, çocuk kulübü vb.) çalışma saatleri içinde veya dışında çocuklar için bir güvenlik tehdidi oluşturmaması için gerekli önlemler alınmış mı?

2.3.3

Çocukların katılım sağladığı aktiviteler (animasyonlar, havuz aktiviteleri vb.) sağlık ve güvenliklerini tehdit etmeyecek şekilde tasarlanıyor mu?

2.3.4

Çocuklarla temas sağlanan ortamlar sürekli olarak gözetleniyor mu?

2.3.5

Herhangi bir risk durumuna karşı acil müdahale ekibi mevcut mu?

2.3.6

Acil müdahale ekibinin çocuklara müdahale konusunda bilgi ve deneyimi var mı?

2.3.7

Sağlık ve güvenliğe ilişkin bilgilendirici işaretler çocukların görebileceği ve erişebileceği şekilde konumlandırılmış mı?

2.3.8

Sağlık ve güvenliğe ilişkin bilgilendirici işaretler çocuklar tarafından anlaşılabilecek bir şekilde hazırlanmış mı?



2.3.9

Tesislere giriş yapılırken 2.3.8. de belirtilen işaretlere ilişkin bilgilendirme yapılıyor mu?


2.4.

Çocuk Sağlığına İlişkin Küresel Gelişmelerin Takip Edilmesi ve Uygulanması

2.4.1

Bulaşıcı hastalıklara yönelik Dünya Sağlık Örgütü yönergeleri uygulanıyor mu?

Tüm Personel

2.4.2.

Bulaşıcı hastalıklara yönelik Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen kriterler sağlanıyor mu?


Kullanılabilecek Eğitim Materyalleri

  • Çocuk Hakları ve İş İlkeleri
  • Turizm Sektöründe Çocuk Haklarının Korunması El Kitabı
  • Çocuk Dostu Turizm’de Çocuk Sağlığı Eğitici Eğitimi Materyali
  • Konaklama Sektöründe Çocuk Haklarının Korunması:
  • Otellerin Güvenlik Personeli İçin Eğitim Notları
  • Otellerin Ön Büro Personeli İçin Eğitim Notları
  • Otellerin Kat Hizmetleri Bölümü Personeli İçin Eğitim Notları

Otellerin Yiyecek-İçecek Bölümü Personeli İçin Eğitim Notları

Referans

Çocuk Hakları ve İş İlkeleri, 4. Madde


[1] Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelik” turizm işletmelerinde güvenlik ve sağlığa ilişkin alınması gereken önlemleri içermekle birlikte; yönetmelikte çocuk havuzlarının derinliğine ilişkin madde dışında çocuklara özel güvenlik ve sağlık düzenlemelerinden bahsedilmemektedir.

[2] Unicef, The Global Compact, Save The Children (2012). Children’s Rights and Business Principles https://resourcecentre.savethechildren.net/node/5717/pdf/5717.pdf

[3] Unicef, The Global Compact, Save The Children (2012). Children’s Rights and Business Principles. https://resourcecentre.savethechildren.net/node/5717/pdf/5717.pdf

[4] Unicef (2017), Child Rights and Security Handbook, s.8. https://www.unicef.org/csr/css/Child_Rights_and_Security_Handbook_ENGLISH.pdf

[5] 1774 Sayılı Kimlik Bildirme Kanunu, https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1774.pdf

Çocuk Dostu Turizm Danışma Kurulu desteği ile hazırlanan ve 10 maddeden oluşan  Çocuk Dostu Turizm Rehber İlkeleri ile  turizm sektöründe çocuk haklarına bütüncül, sistematik ve kapsayıcı bir yaklaşım sağlanması hedeflenmektedir.