10- Çocuk Haklarının Korunması ve Çocuğa Karşı Şiddetin Önlenmesi İçin Yapılan Uygulamaların Yıllık Raporlar Halinde Kamuoyuna Sunulması

İlkenin Arka Planı, Amacı ve Kapsamı

Faaliyet raporu şirketin mevcut ve potansiyel iş ortaklarını ve menfaat sahiplerini bilgilendirmek ve etkilemek için yıllık olarak hazırlanan bir dokümandır[1]. Faaliyet raporu, genellikle mevzuat çerçevesinde hazırlanan finansal rapor olarak algılanmaktadır. Ancak finansal olmayan raporlama yöntemleri, giderek önem kazanmakta ve işletmelerin artan bir şekilde şeffaflığa verdikleri önemi göstermektedir[2].

İşletmelerin çocuk hakları üzerindeki kurumsal etkilerinin nasıl raporlanacağı konusundaki çalışmalar henüz başlangıç aşamasındadır[3]. Dolayısıyla, geleneksel faaliyet raporları, işletmelerin çocuk haklarına olan yaklaşımlarını kısıtlı olarak yansıtmakta ya da hiç yansıtmamaktadır. Ancak, işletmelerin insan haklarına -ve çocuk haklarına- ilişkin konuları nasıl ele aldıklarına dair yaklaşımlarını ortaya koymaları ve bu yaklaşımları kamu ile paylaşmaları gerekmektedir[4]. Bu kapsamda, çocuklarla yoğun olarak etkileşimde bulunan sektörlerden biri olan turizm sektöründeki işletmelerin, finansal olmayan faaliyet raporlarında bu etkileşim sonucunda ortaya çıkan durumu, çocuklara ve çocuk haklarına yönelik yapmış oldukları çalışmaları, karşılaşılan riskleri, bu risklere karşı alınan önlemleri entegre etmeleri veya çocuk haklarına ilişkin bir faaliyet raporunu ayrıca hazırlamaları gerekmektedir. Bu çalışmanın yapılabilmesi için, işletmelerin kurumsal performanslarını ölçmelerini ve değerlendirmelerini sağlayacak sağlam ve ölçülebilir göstergelerin tanımlanması gerekmektedir[5].

Bununla birlikte, işletmenin çocuk hakları etkilerini ve varsa çocuk hakları ihlallerini merkeze alan bir kriz yönetim planına sahip olması oldukça önemlidir. Yıllık raporlar hazırlanırken, kriz yönetim planındaki hususlar göz önünde bulundurulmalıdır. Söz konusu ihlallerin önlenmesi kadar, bunların nasıl ele alındığının kayıt altına alınması da, özellikle strateji geliştirme bağlamında önemli bir yere sahip olacaktır.

Çocuk haklarına ilişkin faaliyet raporlarının hem hazırlanma sürecinde hem de hazırlandıktan sonra işletmeye birçok fayda sağlaması beklenmektedir. Hazırlanma sürecinde, işletmenin bir yıl içerisinde çocuk haklarına ilişkin güçlü ve zayıf yönleri tespit edilebilir. Böylelikle, işletmenin kurumsal olarak gerekli dönüşümü yapmasına; personelin bu alanda güçlendirilmesi ve desteklenmesi için gerekli alt yapı oluşturulur. Hazırlanan rapor ise, işletmenin çocuk haklarına olan yaklaşımını, ortaya çıkan veya çıkabilecek sorunlara karşı aldığı/alacağı önlemleri, personelinin çocuk hakları alanındaki yeterliliğini, işletmenin fiziksel ve sosyal imkanlarını gösterecek; işletmenin çocuk haklarının korunması konusuna verdiği önemi ve ciddiyetini ortaya koyacaktır. Bu yaklaşım, işletmenin vizyonuna ve olumlu imajına katkıda bulunacak, dolayısıyla tanıtım ve reklamların potansiyel müşterilere üzerinde olumlu bir etki yaratmasını sağlayacaktır. Turizm işletmelerinin düzenli olarak çocuk haklarına ilişkin raporları kurumsal web sitesi, şirket yayınları, yıllık raporlar ve duyuru panoları aracılığıyla kamu ile paylaşmaları hem marka değerlerini yükseltebileceği hem de müşteri portföylerini genişleteceği düşünülmektedir.

İşletmenin çocuk hakları durumunu yansıtan rapor münferit olarak yayınlanabilir veya şirketin mevcut ve potansiyel iş ortaklarını ve menfaat sahiplerini bilgilendirmek ve etkilemek için yıllık olarak hazırlanan bir doküman olan yıllık faaliyet raporuna[6] entegre edilebilir[7]. Çocuk haklarına ilişkin rapor, şeffaf bir biçimde işletmenin içerisinde ve dışında paylaşılmalıdır.























 

İlke No

Eylem

Gösterge No

Göstergeler

İlgili Personel

10.1

Çocuklara ve çocuk haklarına yönelik yapılan çalışmaların, karşılaşılan risklerin, bu risklere karşı alınan önlemlerin raporlanması.

10.1.1

İşletme, çocuk haklarına ilişkin yıllık raporlar hazırlıyor mu? Rapor münferiden mi başka bir rapora entegre olarak mı yayınlanıyor? Yayınlanmıyorsa; yayınlanması için bir planlama yapılıyor mu?

İşletme Yönetimi



10.1.2

Yayınlanan raporda “Çocuk Dostu Turizm Rehber İlkeleri”nde bahsi geçen göstergelerden faydalanılıyor mu?

10.1.3

Raporda işletmenin yıl içerisinde hizmet verdiği çocuk sayısı (mümkün ise engelli çocuk sayısının), yaş grupları vb. nicel bilgiler sağlanıyor mu?

10.1.4

Raporda çocuk hakları konusunda verilen eğitimler ve eğitim alan personel hakkında bilgi veriliyor mu?

10.1.5

Raporda işletmenin çocuk hakları politikası çerçevesinde yaptığı çalışmalar değerlendiriliyor mu?

10.1.6

İşletmenin kriz yönetim planı var mı? Varsa, raporda kriz yönetim planındaki hususlar değerlendiriliyor mu?

10.1.7

İşletmenin çocuk hakları alanına yaptığı etki değerlendiriliyor mu (durum tespiti; due dilligence)?

10.1.8

Oluşan veya oluşabilecek risklere ilişkin alınan önlemler ve riskleri önleme ve azaltma çabaları açıkça belirtiliyor mu?

10.1.9

Tespit edilen riskler veya öngörülemeyen durumlar için ileriki yıllarda planlanan faaliyetler kısa bir strateji belgesi olarak faaliyet raporuna ekleniyor mu?

10.2

Raporların ilgili merciler ve kamuoyu ile paylaşılması.

10.2.1

Rapor, işletmenin web sitesinde yayınlanıyor mu? Yayınlanıyor ise rapor kaç kere görüntülenmiş?

Kurumsal İletişim

İnsan Kaynakları

10.2.2

Rapor işletme personeli ile paylaşılıyor mu? Kaç işletme personelinin rapor ve içeriği hakkında bilgisi var?


Kullanılabilecek Eğitim Materyalleri

  • İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri
  • Çocuk Dostu Turizm Rehber İlkeleri Göstergeleri

Sürdürülebilir Raporlama Kapsamında Çocuk Hakları

Referans

  • İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri

[1] Deloitte (2009). Yıllık Faaliyet Raporu Hazırlama Rehberi. http://www.denetimnet.net/UserFiles/Documents/DenetcininNotDefteri/Turkey-Tr_Audit_Yillikfaaliyethazirlamarehberi_.pdf

[2] Acca (2015). Reporting on Children’s Rights.

https://www.accaglobal.com/content/dam/ACCA_Global/Technical/sus/Reporting_childrens_rights.pdf

[3] Unicef, (2014) Children’s Right in Sustainability Reporting, https://www.unicef.org/csr/css/Childrens_Rights_in_Reporting_Second_Edition_HR.pdf

[4] United Nations (2011). Guiding Principles on Business and Human Rights; Implementing the United Nations “Protect, Respect and Remedy” Framework. https://www.ohchr.org/documents/publications/guidingprinciplesbusinesshr_en.pdf

[5] İbid.

[6] Deloitte, Yıllık Faaliyet Raporu Hazırlama Rehberi http://www.denetimnet.net/UserFiles/Documents/DenetcininNotDefteri/Turkey-Tr_Audit_Yillikfaaliyethazirlamarehberi_.pdf

[7] “The Global Reporting Initiative”, “The International Integrated Reporting Council”, “The Sustainability Accounting Standards Board” ve “EU requirements on companies’ non financial reporting” bu alanda 4 farklı finansal olmayan raporlama çerçevesi sunmaktadır. Detaylı bilgiye https://www.accaglobal.com/content/dam/ACCA_Global/Technical/sus/Reporting_childrens_rights.pdf adresinden ulaşılabilmektedir.

Çocuk Dostu Turizm Danışma Kurulu desteği ile hazırlanan ve 10 maddeden oluşan  Çocuk Dostu Turizm Rehber İlkeleri ile  turizm sektöründe çocuk haklarına bütüncül, sistematik ve kapsayıcı bir yaklaşım sağlanması hedeflenmektedir.