Çocuk Hakları

En basit tanımıyla çocuk hakları tek tek her çocuğun ve bir grup olarak çocukların insan haklarıdır, sadece çocuk olduğumuz için sahip olduğumuz, kimsenin bize verip bizden alamayacağı, çocuk olarak yaşamamız ve gelişmemiz için gerekli olan, toplumsal olarak kabul görmüş yasal haklardır. Eğitim, kendimiz ile ilgili kararlara katılma, bilgilenme, ifade özgürlüğü, sağlık, yaşama, barınma, fiziksel, psikolojik veya cinsel sömürüye karşı korunma gibi haklarının hepsini birden evrensel olarak tanımlamaktadır. Çocuk haklarının “evrensel” olması bütün çocukların cinsiyet, ırk, etnik köken, yaş, ekonomik ve/veya siyasi statü ve din farkı gözetmeksizin onur ve haklar bakımından eşit olmalarından kaynaklanır.

Çocuk haklarının korunması devletlerin sorumluluğundadır. Devletler bu sorumluluğu “saygı,” “koruma” ve “uygulama” yükümlülüklerini yerine getirerek icra ederler; bunu yaparken yalnız haklara saygı gösterme ve zarar vermeme değil, aynı zamanda özel sektör de dahil bu hakların kullanılmasında yarar sağlayıcı önlemler almak zorundadırlar. Hakların kullanılmasını sağlamak için, gerekli yasaları çıkartmak ve izlemek için programlar oluşturulmalıdır. Çocukları ve çocuktan sorumlu herkesi çocuk hakları konusunda bilgilendirmek, bilinçlendirmek ve uygulamaları izlemek yükümlülüğü vardır.

Bugün, dünyanın birçok yerinde var olan insan hakları ihlalleri, çocuk boyutunda daha geniş kapsamlı ve büyüyerek, müdahale edilmesi daha zor bir şekilde yer almaktadır. Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, emek sömürüsü, pornografi, şiddet, cinsel sömürü, insan ticareti gibi yasadışı faaliyetlerin doğurduğu olumsuz etkenlerin dahilinde, çocuk hakları ihlalleri daha büyük boyutlarda olmaktadır.

Çocukların erişkinlerden farklı fiziksel, bilişsel ve duygusal özellikleri olduğu, sürekli büyüme ve gelişme gösterdiği bilincinin yerleşmesi, çocukların bakımının bir toplumsal sorumluluk olduğu ve bilimsel yaklaşımlarla herkesin bu sorumluluğu yüklenmesi gerektiği düşüncesi, Cenevre Çocuk Hakları Bildirisi ile şekillenmiştir. Günümüzde çocuk hakları ile ilgili temel uluslararası belge 20 Kasım 1989 tarihinde Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen ve 196 ülke tarafından onaylanmış olan Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına dair Sözleşmedir (ÇHS).

ÇHS'nin beş temel şemsiye hakkı şunlardır:

  • Ayrım gözetmeme (Madde 2)
  • Çocuğun yüksek yararı (Madde 3)
  • Yaşama ve gelişme hakkı (Madde 6)
  • Katılım hakkı (Madde 12)
  • Hakların uygulanması için gerekli kaynakların yaratılması (madde 4)

İlgili Linkler için Tıklayın:

Turizmde Çocuk Hakları ve Çocuk Dostu Turizm

Turizm işletmelerinin ve sektör temsilcilerinin, çocuk haklarının korunmasını ve uygulanmasını kurumsal politika haline getirmeleri ve şirket politikalarını çocukların yüksek yararını gözeterek belirlemeleri turizmde çocuk haklarını ifade eder. Uygulamada çocuk haklarının şirket politikasına, sosyal sorumluluk programlarına ve bütçesine yansıması turizmde çocuk haklarının tanındığının göstergesidir. Çocuk dostu turizm, seyahat ve turizm işletmelerinin tesis ve araçlarını çocuklar için daha güvenli, sağlıklı, hijyenik ve eğlenceli ortamlara dönüştürmelerini amaçlar. Çocukların her türlü şiddetten uzak, sağlıklı olabildikleri, oynayıp öğrenebildikleri ve güven içinde olabildikleri turistik ortamların varlığı çocuk dostu turizm anlamına gelir.